به نام پروردگارلوح وقلم
معلم
نیروی انسانی آموزش وپرورش
1
سلام برانسانهای انسان ساز سلام برعاشقان دانا ساز
سلام براسوه های ایمان سلام برآینده سازان ایران
سلام برمعلمان ومربیان
درنظام های آموزشی دنياشيوه های تدريس وطرح درس حرف اول را می زند
ومحوراساسی وکليــــدی اين شيوه ها ( معـــلم ) است.
ودرواقع معلم محوری ترين عنصر درتکنولوژی آموزشی است.
پس صدسال ازمعلم تعريف کردن به اندازه يک ساعت معــلم بودن نمی تواند مفاهيم رابه ديگران منتقل کند.
درواقع معلمی و مسئوليت درآموزش وپرورش يک توفيق الهی است. توفيقی که برای هرکسی به وجودنمی آيد.
وگمشده ی معلم فقط پــــول نيست اگرچه آن نيزهم هست.
گمشده ی معـــلم رايک شخصيت اجتماعی قابل احترام بايد توصيف کرد.که بايد به هروسيله ی ممـــکن برای نيل به آن جايگاه رفيع اقدام کرد.
2
ای خدای بزرگ به من کمک کن تا وقتی می خواهم درباره راه رفتن کسی قضاوت کنم
کمی با کفش های او راه بروم.
( دکترشريعتی)
آموخته ام که....
آموخته ام بيش ازآنکه مرابفهمندديگران رادرک کنم.
آموخته ام:که مردبزرگ به خودسخت می گيردومردکوچک به ديگران.
آموخته ام:که دانش خودرابه ديگران بياموزم،بنابراين علم خودراانفاق کرده ام وآنچه رانمی دانم آموخته ام.
آموخته ام :بيش ازآن که دوستم بدارند دوست بدارم.
آموخته ام هميشه فردی خوش بين باقی بمانم چراکه زندگی وموهبت های آن رادوست دارم.
آموخته ام اگرچه ازهرچيزی بهترينش راندارم،ولی ازهرچيزبهترين استفاده راکنم.
آموخته ام:لبخند ارزانترين راهی است که می توان باآن نگاه را وسعت بخشيد.
آموخته ام: زندگی مثل يک نقاشی است،بااين تفاوت که درآن ازپاک کردن خبری نيست.
آموخته ام:آنچه امروزدردست دارم،ممکن است آرزوی فرداهايم باشد.
آموخته ام: که هيچ روزی ا زامروز با ارزش ترنيست.
3
نيروی انسانی آموزش وپرورش
1-معلم:يکی ازعناصرعمده ای که تشکيل سازمانها بدون آن امکان پذيرنيست نيروی انسانی آموزشی آن سازمانهايعنی ( معلم ) است.هرچندامرتدريس درزمره حرفه هاقلمدادشده است ولی باتوجه به عملکرد معلم به دورازانتقال دانستنيهای صرف می توان امرتدريس رايک هنرتلقی نمود.
برخورداربودن ازدانش وسيع ومعلومات عميق نمی تواندملاک اصلی برای اشتغال پايگاه اجتماعی ومقام معنوی معلم باشد.
لذاشرط عمده احرازمقام معلمی علاوه برمستعدبودن فردبرای پذيرش دانستنيهای لازم ودررابطه با شغل آموزگاری اين است که داوطلب اين شغل ازشرايط خاص ديگری نيز برخوردار باشد.برخورداری معلم ازشرايط خاص به منظورايجاددگرگونيهای لازم دررفتاردانش آموزان وتکميل استنتاجات اوازمفاهيم است.پس برآورد اين هدف باآمادگی های لازم معلم قبل ازپرداختن به انجام اين وظيفه خطيررابطه مستحکم وغيرقابل انکاری پيدا
می کند.
محتوای برنامه های تربيت معلم ودانشگاه هاوتربيت مربی آموزشی بابرخورداری ازکيفيتی خاص می تواند معلم رادررسالتش ياری دهد.
چنين برنامه ای لازم است ازهدفهايي به شرحی که مذکور می افتدبرخوردارباشد:
-معلم رابه تشريح وتفهيم مسايل مختلف قادرسازد.
-حس اِيجادرابطه وگفت وشنودرادراوتقويت کند.
-نحوه گوش دادن به دانش آموزان وحس دفاع ازحقايق راباشناخت مسايل اجتماعی دراوبيدار سازد.
-در آموزش ايجاديادگيری وشناختهای لازم به اومهارت بخشيده واوراباروشهای مختلف تدريس آشنا سازد.
-درايجاداحساس مسئوليت به اوکمک نموده واورادرمقابل دانش آموزان مسئول سازد.
-جهت شناخت قانون زندگی جمعی به اوکمک کند ودرتبديل محيط کلاس درس به جامعه کوچک اورا آماده سازد
.ازاطلاعات لازم وکافی درمواردی که مسئوليت تدريس آن رابه عهده خواهد گرفت اورا بهره ورسازد.
اگربرتربيت نيروی انسانی آموزشی آموزش وپرورش تاکيد می کنيم وبرآن برنامه های باکيفيت رالازم می شماريم
مربيان اين مراکزيادآوری شده رافراموش نمی کنيم.
پس معلمان . (آينده ) رابه دست کدام مربی بايدبسپاريم؟
2-نگهداری معلم
کيفيت وکميت عملکردسازمانهابه ويژه موسسات آموزشی به تک تک افرادسازمانی بستگی دارد که درمجموع گروه شاغل درسازمان راتشکيل می دهند.امورآموزشی دردستگاههای تربيتی وآموزشی که مستقيما درراه برآورد هدف 4
کوشش می کنند ازمعلمان تشکيل می شود.معلمانی که هماهنگ کننده ارتباطات درميان دانش آموزان می باشند .تابدين وسيله جهت تحقق تربيت زمينه مساعدی فراهم سازند.تربيتی که راه ارتباط باديگران رابيازمايد.
پاره ای ازشرايط راکه می تواننددرنگهداری معلم درسازمانهای آموزشی موثرباشندبه شرح ذيل ذکر می کنيم:
الف:ايجادشرايط لازم درمحيط کارجهت تحکيم امنيت شغلی.بدين طريق معلم بااطمينان ودوری ازنگرانی وهراس به کارخود می پردازد.
ب:ايجادشرايط مساعد درمحيط کارجهت تحکيم روابط بين معلمان.به طوری که آنهابتوانندبه معنی ومفهوم واقعی گروه درسازمانهای آموزشی درقالب يک سيستم فعاليت کنند.
ج:ايجادفرصتهای مناسب جهت به ثمررسانيدن استعدادها وتوان نهفته معلمان.
د:پرداخت حقوق مناسب بازندگی .
ه:ايجادشرايط تشخيص وسنجش ميزان شايستگی واعطای امتيازات درخوراستحقاق.تابدِين وسيله برحدت
علاقه مندان افزوده شده واعمال نيک وبددررابطه بادريافت پاداشهاتميزداده شوند.
و:ايجادفرصتهای بازآموزی معلمان.به صرف اين که دوره های لازم راجهت تدريس طی نموده اندنبايددربوته ی فراموشی باقی بماند وتاپايان خدمت بااندوخته های قبل ازاشتغال انجام وظيفه کنند.
معلم وتدريس.
1-معلم وروزهای تدريس:
فرددرهرمرتبه ای ازمقام معلمی باشد آموزگار دبير ويااستاددانشگاه روزاول تدريس رابابی صبری آميخته به نگرانی انتظار می کشد.ازخودسوال می کندکه شغل خودراچگونه آغازکندتابتواندموفقيت رادراين امرخطير قرين خودسازد؟
معلمی که درگوشه ای دورافتاده وکوچک آغازبه کارمی کنديادبيری که درشهرستان ناآشناتدريس پيشه
می سازديااستادی که دردانشگاهی باموجی ازدانشجويان مختلف المحيط روبرو می شوددرروزاول تدريس مشوش است.
شناخت شغلی وآگاهی ازوظيفه معلم مبتدی راازدغدغه خاطربه دورمی سازد به طوری که آگاهی ازاهميت و بزرگی مقام معلم اوراازروزاول مستحکم واستواروارداين جرگه ساخته وتاآخرين روزهای خدمت سربلند وراضی نگه می دارد.هرچندشغل معلمی ازنظردرآمددرهررده ای که باشدبامشاغلی که درآمدزيادی دارندقابل قياس نيست ولی پايگاه اجتماعی آن ازاين که دانش آموزان راانسان ودانشجويان رامسوول اجتماعی تربيت
می کندازارج معنوی بس والايی برخورداراست.به آموزگارمغزهای روبه رشدکودکانی که چون آيينه ای شفاف وشکل پذيرندبااطمينان سپرده شده است تاآنهارا آگاه سازد.
دبيرصيقل بخش مغزهای آماده ی جلاپذيری وبه کارگيری استعدادهای نوشکوفان است.استاددانشگاه دانشجورابه وسيله خوداوراهبرپژوهش وخودسازی جهت تقبل مسووليتهای اجتماعی می کند.
پس حرفه معلمی درهررده ای صرفا يک پيشه نيست بلکه يک( خدمت معنوی) است که که بارشديک فرهنگ (انسانی)قرين گشته ودرمسيربيداری آگاهی انسانهاگام برمی دارد.
5
بدين طريق محيط کلاس ازديواری چندمتشکل نيست.بلکه ساحت مقدسی است که دروديوارش محدوده ای ازراهنماييهای روحانی اخلاقی واجتماعی است .خصوصيات کلاس قدرتی راساطع می کندکه نقش ووظيفه معلم دردرون آن نمی تواندناشناخته باشد.
معلم نمی تواندرفع تکليف کرده ودرکلاس کنج عزلت اختيارکند پس بروی لازم است قانون جمعی راشناخته وباتبديل محيط کلاس به جامعه کوچک ارتباط جمعی رابه وجودآورد.ازراه پذيرش شاگردان وگوش دادن به آنها نيازهای دانش آموزان رادرک کندتاضمن آموزش آنهاراپرورش نمايد.
فرهنگ فردی معلم
معلم نبايدفراموش کندکه اوکارگزاری است روحانی وملزم به زندگی بانقش خودعلاقه مند به تمام اشيای پيرامون خودکه الهام بخش وراهنماي او هستند .محيط وپيرامون معلم می تواندمکمل فرهنگ فردی اوباشند معلم آگاه که به تدريس خودفکرمی کندهميشه بايددرفکرباروری کلاس درس خودباشد.از اين راه است که اومی تواند موقعيت کاری خودرااستحکام بخشد.
تکميل معلومات معلم بستگی به مطالعه اوواستفاده اوازکتب ومنابع مختلف خواه درزمينه وخواه درحاشيه موادتدريس دارد.
معلم ضمن نقش آموزشی/ دارای راهنمايی وهدايت دانش آموزان نيزدرزمينه های مختلف است.لذاايجاب
می کندکه درفعاليتهای تحقيقی ورزشی وايام فراغت آنها شرکت نمايد.
محيط کاردرآموزشگاه داشتن رابطه حسنه باهمکاران رانيزبرای معلم فريضه می سازد.
ايجادارتباطات بخصوص روابط درخورتجارب آموزشی دررشته های مشابه مواددرسی درباروری تدريس معلم کمک می کند.
آمادگی معلم قبل ازرفتن به کلاس
برای آموزش يک مطلب تنهادانستن آن مطلب کافی نيست بلکه آموختن ياروشن ساختن راه انديشيدن درموردمطلب موادتدريس نيزبايددانسته شود.
مسلماروش بهترآموختن دراثرتجارب وبه مرورزمان درمعلم حاصل می شود .
معلم روش خودرادرکلاس الهام می گيردولی قبل ازآغازکلاس جهت اداره بهترآن معلم راوظيفه ای خارج ازمحيط کلاس است.
توجه به نکاتی چنددراين موردمعلم رادرکارتدريس موفق می سازد.
1.تعيين هدفهای مواددرسی 2-تنظيم برنامه وطرح درس 3-تهيه وسايل مورد استفاده درکلاس.
6
تنظيم برنامه وطرح درس
هرمدرسی کارآموزشی خودرا طبق برنامه ای که ازطرف موسسه تربيتی تعيين می شود انجام می دهد.
هدف ازتنظيم وتعيين برنامه برای يک معلم اين است که نحوه استفاده ازوقت جهت اجرای برنامه های آموزشی تعيين گردد.ولی چون معلم درعرصه کلاس مسئول تدريس يک ماده ازطريق دنبال کردن برنامه کلی است بنابراين لازم است خوددارای برنامه بخصوصی باشد تادرساعات مختلف تشکيل کلاس بداند چه قسمت وچه مقدار ازبرنامه يک واحددرسی رابايدتدريس کند.
برنامه معلم بايدبرای هرساعت .هرهفته.ماه و.....تنظيم شود وهدفهای درس برای هريک اززمانهای مذکور تعيين گردد.بدين طريق معلم باطرح درس مربوط به هرساعت سرکلاس درس حاضر می شود.
تعيين برنامه تدريس وطرح درس هرساعت موجب خواهدشد که معلم:
1-به راحتی ازبرنامه ای که درروزوساعت معين اجراخواهدنمودباخبرباشد.
2-درطراحی مطالب سهولت عمل داشته باشد.
3-بااطلاع دادن برنامه آينده برمتعلمان آنهارابه مطالعه وآمادگی قبلی درزمينه درس جديدوادارد.
4-برنامه درس خودراازنظرکمی نيزبه انجام برساند.
معلم درکلاس درس
1-تسلط برخود:
برای موفقيت درکلاس معلم نيازبرتسلط برخوددارد.بدين معنی که دائم ازعصبانيت دوری جسته وهميشه حالت رفتاری يکنواخت داشته باشد.
می توان گفت که بروزعصبانيت ناشی ازضعف فرددراجرای اموراست .به علاوه عصبانيت معلم درکلاس موجب
می گرددتابرحدت شک دانش آموزودانشجودرامرقضاوت معلم افزوده شود.دانش آموزدرهردوره ای که باشد
معلم واستادخودرابالاترين مرجع درکلاس درس تصورمی کند.مرجعی که ازهرنظردارای قدرت است.بيشتر
می داند.بهتر عمل می کندوقضاوت وارائه طريق می نمايد.
خروج معلم ازحالت طبيعی براين تصورمتعلم لطمه زده وبی ارزش شدن محيط تربيتی راموجب می شود حاکميت معلم درکلاس درس ازشخصيت اوناشی می شود.اوست که براذهان متعلمان حاکميت دارد حاکميتی که دراثرآرامش بهترحاصل می شود.
مسلمامواردی ناشی ازتربيتهای مختلف خانوادگی وقومی متعلمان ممکن است آسايش کلاس ودرعين حال آسايش معلم رابرهم زند.ولی بايدهميشه مدنظرمعلم باشدکه ( امرتدريس يک صبرطولانی است ).
پس يکی ازشرايط معلم خوب بودن تسلط داشتن برخوداست.که متضمن کنترل اعصاب خودمعلم است.
2-آگاهيهای شغلی :آگاه بودن بروظيفه وتسلط برمطالب درسی موفقيت معلم راحتمی می سازد.روی اين نظرمعلم بايد بااحاطه کامل برمواددرسی درسرکلاس حاضر شود.آگاهی شغلی فقط دردانستن ماده تدريس خلاصه
نمی شودبلکه لازم است جهت اداره کلاس به نکات ديگری نيزتوجه شود.
7
3-رعايت انضباط . يعنی اجراکردن مقررات تحصيلی که جهت بارورساختن هزينه های آموزشی وضع
شده اندازوظايف معلم است.پس بهتر است قبل از شروع درس به حضوروغياب دانش آموزان رسيد.رسيدگی به علت غيبت متعلمان به ويژه دردبستان حتی ازطريق والدين وسرپرستان به وظيفه شناسی متعلم کمک موثری می کند.
زمان کلاس بهتراستبه مواردی چون رسيدگی انضباطی.رفع اشکال درس قبلی .عرضه درس جديد.سوال درمورد درس جديدو.....تقسيم شودتاضمن استفاده بهتراززمان روح انضباطی نيزدرکلاس حاکم شود.
سوال شاگردی رادرمورداشکالی می توان ازکلاس خواست .درصورت تکميل نبودن جواب بهتراست خودمعلم پاسخ درست راارائه دهد.
داده های معلم به دانش آموزان ودريافتهای آموزشی آنها بايدموردارزشيابی قرارگيرند.
ارزشيابيی که چون ارائه مستمرمواددرسی بايدمستمرباشد.
درامرارزشيابی هرچندزمانی ازطرف مسئولان آموزشگاه برای سنجش کليات درنظر گرفته می شود ولی سنجش همه جوانب چون فعاليت درون وبرون کلاس مستلزم سنجش مداوم است.
منابع:
1-کتاب سازمان ومديريت آموزش وپرورش.
نوشته ی :دکترمصطفی عسکريان
2-مجلات پيوند
3-اينترنت
8